ပယီၤပဒိၣ်အသုးဟံဆူၣ်ကွံာ်သဝီဖိအဟီၣ်ခိၣ်လၢကတၢတံး ကရူၢ် ဟီၣ်ကဝီၤပူၤ

လၢတၢ်ကတ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်န့ၢ် ကီၢ်ပဒိၣ်အသုးစုတီၤဖီလာ် ( BGF) သုးခိးကီၢ်ဆၢသုးရ့ၣ်နီၣ်ဂံၢ် (၁၀၁၃ )အသုးရ့ၣ်တဲလီၤဒီး အသုးရ့ၣ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိအလီၢ်အကျဲအဂီ်ၢ် ပယီၤပဒိၣ်တၢ်ဒီသဒၢခိ သုးဝဲၤလီၢ်ခိၣ် သ့ၣ် နဲၣ်လီၤဝဲဆူမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံး ကီၢ်ခီသုးဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် လၢကဘၣ်ဃုထၢ ဟံန့ၢ်ဝဲ တၢ်လီၢ်ဖဲ ကတၢတံးကဝီၤလၢအမ့ၢ်နိၣ်ဖီထံဒီးထံဆီမဲအဘၢၣ်စၢၤ(ဝၣ်သုးတိၤ)တၢ်လီၢ်ကဝီၤန့ၢ်လီၤ.ဒီးတဲဝဲလၢတၢ်လီၢ်အံၤမ့ၢ်ဒၣ်ပှၢ်ပူၤတၢ်လီၢ်သဘ့ျလၢပှၤတအိၣ်မၤအီၣ်အီၤနီတဂၤဘၣ်ဒ်အမ့ၢ်(ေြမလွတ်ေြမရိုင်း)တၢ်လီၢ်န့ၢ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်တၢ်လီၢ်ကဝီၤအံၤမ့ၢ်ဝဲသဝီဖိလၢနိၣ်ဖီထံဒီးကတၢတံးတဖၣ်အတၢ်လီၢ်လၢအမ့ၢ်စံာ်ပျီ/ကိးကျိး/တခိးလိာ်ချံကျိး/ကထံကျိးဃုာ်ဒီးတၢ်သွၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ထဲဟီၣ်ခိၣ်လၢကမျၢၢ်ဒူသဝီဖိမၤအီၣ်တ့ၢ်အီၤအံၤအိၣ်ဝဲအ့ကၢး၇၆အ့ကၢးဒီးသဝီဖိ၁၀ဒူၣ်လုၢ်အီၣ်နီၣ်ခိသးသမူလၢတၢ်မၤအီၣ်စံၣ်မၤအီၣ်ကျိးအံၤန့ၢ်လီၤ.

ဘၣ်ဆၣ်ဒ်ပယီၤပဒိၣ်တၢ်ဒီသဒၢခိသုးဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် အတၢ်နဲၣ်လီၤအသိးမုၢ် ထီၣ်ကလံၤထံးကီၢ်ခီ သုးအခိၣ်အနၢ်ဒီး (BGF) သုးရ့ၣ် (၁၀၁၃) သုးရ့ၣ်ခိၣ် (၂) ကၠီၣ်ဝ့ ဟဲဝဲဆူ နိၣ်ဖီထံ ဖဲလါမ့ၤ ၂၀ သီ ၂၀၁၂ နံၤ ကိးထံၣ်ဝဲစံၣ်ကစၢ် ကျိးကစၢ်တဖၣ်ဒီးတဲ၀ဲလၢကဘၣ် ဆါန့ၢ်အီၤဟီၣ်ခိၣ်ဟီၣ်ခိၣ် တၢ်လီၢ် တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.အ ဝဲသ့ၣ်မၢပှၤဆါန့ၣ်အီၤဟီၣ်ခိၣ် တၢ်လီၢ် ဘၣ်ဆၣ်ကဟ့ၣ် ဝဲအပှ့ၤ လၢတကၢကီၣ် ဃီၤပၢၤဘၣ်န့ၢ်လီၤ.ဟီၣ်ခိၣ်စံၣ်လီၢ် ကျိးလီၢ် လၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤ တၢ်ပှ့ၤအီၤ လၢ တအ့ကၢး အကလီၢ် ၂၀ ဆူအဖီခိၣ်န့ၢ်ဟ့ၣ်ဒၣ်ဝဲ တအ့ကၢး ၃ ကလီၢ် ၄ ကလီၢ် န့ၢ်လီၤ.
အါန့ၢ် အန့ၢ်မ့ၢ်ဟ့ၣ်ဝဲ အပှ့ၤလၢအကၢကီၣ်သနာ်က့ သဝီဖိတဖၣ်တအဲၣ်ဒိးဆါ၀ဲဘၣ်. မ့ၢ်လၢ အ၀ဲသ့ၣ်မၤလုၢ်အီၣ်ဒၣ်အသးသမူလၢအစံာ်လီၢ်ကျီးလီၢ်တဖၣ်အံၤအဃိသ့ၣ်ညါဝဲလၢမ့ၢ်ဆါကွံာ်ဝဲန့ၢ်အလုၢ်အပှ့ၤတကၢကီၣ်ဘၣ်အမဲာ်ညါကဃုပှ့ၤက့ၤဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်ဒ်အံၤလၢတၢ်လီၢ်အဂၤန့ၢ်ဃုပှ့ၤက့ၤဝဲတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အဃိကကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢအဝဲသ့ၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူဆူ မဲာ်ညါအဂီၢ်အဃိန့ၢ်လီၤ.

ဘၣ်ဆၣ်မုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးကီၢ်ခီသုးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီး (BGF) သုးရ့ၣ် (၁၀၁၃) သုးရ့ၣ်ခိၣ်(၂) ကၠီၣ်ဝ့ တဲပျံၤတဲဖုးအဝဲသ့ၣ်ဒီးတဲဝဲလၢသုမ့ၢ်ဆါဒီးဆါ သုမ့ၢ်တဆါ ဘၣ်န့ၢ်ပယီၤပဒိၣ် သုးလၢ အဂၤ ၂ ရ့ၣ် ၃ ရ့ၣ် ကဟဲဆ့ၣ်နီၤလီၤ. အဝဲသ့ၣ် မ့ၢ်ဟဲဆ့ၣ်နီၤ တဘျီန့ၢ်တမ့ၢ်လၢ ကဟ့ၣ်သု ဟီၣ်ခိၣ်အလုၢ်အပှ့ၤနီတဘးဘၣ်,ကဟံကလီကွံာ်ဝဲခဲလၢာ်လီၤ.လၢတၢ် တဲပျံၤတဲဖုး ဒ်အံၤအဃိ သဝီဖိတဖၣ်ပျံၤတၢ် ဘၣ်ယိၣ်တၢ်ဒီး ဆါန့ၢ်ကွံာ်အဝဲသ့ၣ်လၢ အပှ့ၤကလံၤတကၢ ကီၣ်ဃီၤပၢၤ ဘၣ်န့ၢ်လီၤ. ဒီးခဲအံၤပယီၤပဒိၣ်အပှၤ တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ် ြက့ဟ့ ခီပနံၣ် ဟဲထီၣ်တဘျီဃီ ဃုာ်ဒီးပယီၤပဒိၣ်အပှၤလၢအမ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ ဒီးစးထီၣ်ဝဲ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ လၢကတ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်န့ၢ်ဝဲ (BGF)သုးခိးကီၢ်ဆၢသုးရ့ၣ် (၁၀၁၃) တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအံၤန့ၢ်လီၤ.

လၢတၢ်မၤနၢၤအီၣ်ဃီာ် တဲပျံၤ တဲဖုး ဒူသဝီဖိတဖၣ် လၢဟီၣ်ခိၣ်တဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ဒၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ပှၢ်ပူၤ ဟီၣ်ခိၣ်သဘ့ျအကစၢ်တအိၣ်ဘၣ်ဒီးပှၤလၢအမၤအီၣ်ဝဲတဖၣ်တအိၣ် ဒီးလံာ်လဲာ်တၢ်မၤနီၣ် မၤဃါ လၢ အမ့ၢ်(gram)ဘၣ်ဒီးဟံန့ၢ်ဆူၣ်ဒူသဝီဖိအဟီၣ်ကပံာ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒ်အံၤန့ၢ်တမ့ၢ်
တၢ်လၢအဘၣ်ဘျီး ဘၣ်ဒါဘၣ်,မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးန့ၢ်လီၤ.

အနီၣ်နီၣ်တခီသဝီဖိတဖၣ်အဟီၣ်ခိၣ်တဖၣ် အံၤဒ်အိၣ်လၢကီၢ်သူလ့ၤ တၢ်ပၢတၢ်ြပးအပူၤ အသိးတၢ်ထိၣ်န့ၢ်အီၤတဲာ်န့ၢ်အီၤဒီးအိၣ်ဒီးအလံာ်တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါ(gram) တဖၣ်လီၤတံာ် လီၤဆဲးလီၤ.

အလံာ်တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါတဖၣ်အံၤတၢ်ဟ့ၣ်ပာ်အဝဲသ့ၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်ပျံၤဘၣ်ပယီၤပဒိၣ်အသုးတဖၣ်အဃိပာ်ခူသူၣ်ဝဲဒီး တၢ်ဆၢကတီၢ်ယံာ်ထီၣ်တဘျီတနီၤဟးဂီၤကွံာ်,တနီၤ လီၤမၢ်ကွံာ် ဝဲဒၣ်န့ၢ် လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်အ လံာ်ခိၣ်ဆၢၣ်န့ၢ်အိၣ်ဝဲလၢကီၢ်သူလ့ၤ ပဒိၣ်ကီၢ်ဆၣ်တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါ ဝဲၤဒၢး ပူၤခဲ လၢာ်န့ၢ်လီၤ. တနီၤမ့ၢ်လၢမၤထီၣ်န့ၢ်ဝဲတၢ်လီၢ်အသီလၢအိၣ်တ့ၢ်လံ ၆ နံၣ် ၇ နံၣ်လၢ တၢ်ဟ့ၣ် အီၤ တၢ်ပျဲ လၢကီၢ် ဆၣ်ဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်တထိၣ်ဘၣ်ဒံးအီၤအဃိအ (gram)တအိၣ်သနာ်က့ တၢ်ဟ့ၣ်အီၤ တၢ်ပျဲအိၣ်ဒီးတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၢ်လီၤ.

ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပှၤဖးတၢ်ဖိခဲလၢာ်သ့ၣ်သုဧၢပယီၤပဒိၣ်မ့ၢ်စံးဝဲလၢမၤဝဲတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးလိာ်သးဒီးကသူၣ် ထီၣ်ဝဲ တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ် တၢ်ဃုတၢ်ဖိးသနာ်က့မ့ၢ်ဒၣ် အထးခိၣ် အတၢ်တဲလီၤ.လၢတၢ်အနီၣ် ကီၢ်တ ခီန့ၣ် မ့ၢ်မၤဝဲတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးလိာ်သးလၢကျိ လၢဝၣ်သနာ်က့ မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ကူၣ်တရံးကျဲတကပၤ တခီလၢ ကထီၣ်ဒုးမၤလဲၣ်ထီၣ်န့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်ဒိၣ်စိလၢပဟီၣ်ကဝီၤပူၤအဂီၢ်ဂုာ်ဟံးန့ၢ် ဆူၣ်ဝဲ ကညီဖိပှၤ ပၢၤမုၢ်ဖိ တဖၣ်အဟီၣ် ခိၣ်ကပံာ် လၢကျဲအဘိ ဘိလံန့ၢ်လီၤ.

တၢ်အံၤမ့ၢ်၀ဲတၢ်ဒုးတကလုာ်လၢကျိ တပိၢ်ဘၣ်ဒီး မၤန့ၢ်ကွံာ်ဝဲ ပတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢ မိၢ်ပၢ်ဖံဖု ဟ့ၣ်ယုၢ်ဟ့ၣ်သါတ့ၢ်ပှၤလၢကျဲအဘီၣ်ကတၢၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်တအိၣ်ဒီး တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဘၣ် န့ၢ်လီၤ.ဒီး အတၢ်မၤဒ်သိးအံၤန့ၢ်တမ့ၢ်ကမၤဝဲထဲတၢ်လီၢ်တတီၤဧိၤအပူၤဘၣ်ဒီးတမ့ၢ်ကမၤဝဲထဲ ကျဲတ ဘိဧိၤဒီး တမံၤဃီဘၣ်.ဒ်အ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်တိၢ်တၢ်ကညိၣ်လၢ ကဒိၣ်စိလုၢ်ဘၢဝဲပဟီၣ် ကဝီၤအသိးပာ်လီၤ ဃာ်ဝဲ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢကမၤ၀ဲလၢကျဲအါဘိ လၢတၢ်ကူၣ်တရံးအကလုာ် က လုာ်န့ၢ်လီၤ.

အဃိဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပှၤဖးတၢ်ဖိ ပှၤပၢၤမုၢ်ဖိခဲလၢာ်သ့ၣ်သုဧၢ,ဒ်သိးပဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်, ပစံာ်ပပှဲၤ,ပကျိး, ပကရၢၢ်,တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အလီၢ်အကျဲ,ပတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအ လီၢ်အကျဲဒီးပကီၢ်အံၤသုတတုၤဆူ ပယီၤပဒိၣ်ဒီးအသုးတဖၣ်အတၢ်ဒိၣ်စိလုၢ်ဘၢဒီး အတၢ်ပၢဆူၣ်ပၢစိးအဖီလာ်ဒီး ကဲထီၣ်အဝဲသ့ၣ် အတၢ်တဂ့ၤအဂီၢ် ပကဘၣ်ဖီၣ်ဂၢၢ် ဖီၣ်ကျၢၤဃာ်ပတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်ခဲလၢာ်လၢတၢ်ဃုတၢ်ဖိး တၢ်သးတဖျၢၢ်ဃီအပူၤန့ၢ်လီၤ.

မ်ပသုတနာ်ညီတၢ် ပျံၤညီတၢ်တဂ့ၤ မ်ပကအိၣ်သကိးလၢတၢ်နာ်အဂၢၢ်အကျၢၤပှဲၤဒီး တၢ်သူၣ်ဒူ သးဒူဒီး ပၢၤ ကၢၤ သကိးက့ၤပတၢ် လီၢ်တၢ်ကျဲပထံ ပကီၢ်ပ တၢ်အိၣ်ယၢၤတဖၣ်ဃု ဃုဖိးဖိး တ က့ၢ်,မ်ပသုတသးလီၤဘှံးလီၤဘှါကွံာ်လၢကျဲဘၢၣ်တီၤတဂ့ၤဒ်ပဂဲၤလိာ်ပၢၢ်ဆၢတ့ၢ်လံတၢ်လၢစု ကဝဲ တၢ်ပၢၢ်ဆၢအံၤလၢအနံၣ် ၆၀ဘျဲၣ်လၢပပှၤကလုာ်ကသူၣ်ထီၣ်ဘၣ် အဘူၣ်အတီၢ်သူၣ် ထီၣ် ဘၣ် ကီၢ်စၢဖှိၣ်အမ့ၢ်အတီအဂီၢ်အသိ်း မ်ပကဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤသကိး လၢပတၢ်ပညိၣ်ပတၢ်မုၢ်လၢ် ကွၢ်စိအကျဲကျိၤပူၤလိၤလိၤပၢၢ်တုၤလၢပတုၤဆူပဖီတၢၣ်တက့ၢ်.


လၢ
ဖုဂၢၢ်ကျၢၤ